Global’de Prim Aldatmacasi

istihdam adi altinda calisanlar somuruluyor
Yeni cagri merkezleri acarak karini arttiran Global’in patronlarinin ; bu refahi calisanlariyla paylastigini soylemek cok zor. Acilan yeni lokasyonlari gururla tanitmayi biliyorlar. Ancak senelik zam oranlarini enflasyon oraninin altinda aciklarken, baslari one egik ve mahcup bir edayla “kriz beklentisi”nden sozediyorlar.

Bilhassa engelli istihdami konusunda yapilan ise alimlar, tipki THY cagri merkezinde oldugu gibi, ucretin ve calisma kosullarinin gerektigi gibi duzenlenmemesi nedeniyle, sirket acisindan “biz engelli istihdami yapiyoruz” izlenimi vermenin disinda bir ise yaramiyor.

Engelli calistirmanin gerektirdigi is ortami saglanmadan, ucretler buna gore ayarlanmadan ise alinan insanlara ‘sozde’ is olanagi yaratilmis oluyor. Bundan sikayetci olanlar ise, calisma sartlarinin diger cagri merkezleriyle kiyaslanmasi ve onlara gore daha iyi konumda olmasi nedeniyle susturulmaya calisiliyor. Zugurt tesellisi olarak sunulan ozel sigorta, servis hizmeti ya da jimnastik salonu ; insanlarin 700 YTL ve civarindaki maasla nasil gecinecekleri konusuna bir aciklik getirmiyor.

Prim vermemek icin “gercekustu” hedefler koyuluyor
Son donemde, Global calisanlarinin uzerindeki is yukunu arttirmaya yarayan en onemli degisiklikler, prim sisteminde yapildi. Aylik ucreti dusuk tutan ve ‘prim’le calisanlari gecindirme vaadinde bulunan Global; gun gectikce prim oranlarini da azaltma politikasi uyguluyor.

sirket kar ettigi zaman calisana prim olarak yansitilmiyor. Ancak Turkiye krize girdiginde, ilk olarak calisan ucretlerine ve prim hesaplarina yansiyor.

Performans degerlendirmesine eklenen birtakim yeni kriterlerin, gerceklestirilmesi imkansiz hedefler icerdigini goruyoruz. calisanlarin yemek ve ihtiyac molasi vermeden gun boyunca telefon bakarak ancak ulasacaklari cagri karsilama sayilari , en yuksek hedef olarak gosteriliyor.Ulasilmasi imkansiz hedefler, insanlarin prim alabilmek icin butun gun yemekten,moladan kisarak calismasina neden oluyor. Bu durum; ayni zamanda calisanlar uzerindeki psikolojik baski ve stresin de katlanilmaz bir hale gelmesine sebep oluyor.

“cagri karsilama orani” adini verdikleri performans kriterinin, operasyonel olarak degil bireysel olarak degerlendirilmeye baslanmasi, eziyet etmenin bir baska yolu olarak gozumuze carpiyor. Bir calisanin performansinin onemli bir bolumunun ; cagri karsilama sayisinin gelen tum cagri sayisina oranlanarak hesaplanmasi ; robotun bile yapamayacagi bir isi o insandan istemekle ayni anlama geliyor.

ornegin; turkcell’in anneler gunune ozel bir kampanyasi oldugu zaman; bu calisan, en yuksek primi alabilmek icin tum mesai boyunca yerinde oturup telefon bakmali ve hatta mucizevi bir sekilde ayni anda birden fazla cagri almali. Aksi takdirde; performansi hesaplanirken %20’lik kriterden 0 almis olucak.

Eskiden tum calisanlarin aldiklari cagri sayisinin ortalamasi alinarak bu degerlendirme yapilirken ; simdi her calisanin ayri ayri hesaplanmasi, insanlari bireysellige itiyor. insanlarin en yakinlarini bile rakip gormesi icin uygun bir ortam yaratiliyor. Bu durumun; etkin ve verimli calismayi sagladigi soyleniyor. Aslinda; karin tokluguna calisan insanlar acisindan daha cok calismayi ve calisanin hakkini zorla gaspeden patronlar acisindan daha cok kar etmeyi getirmekten baska bir ise yaramiyor.

Musteri her zaman haklidir
“Musteri anketi” uygulamasindan yola cikarak, bugun cogu sirketin uygulamaya soktugu yeni bir performans kriteri daha var. Danismanlik sirketinin yaptigi bu uygulamada; musteri gorusmenin sonrasinda (ne kadar sonra oldugu belirsiz) ayri bir sirket calisani tarafindan araniyor ve musteriden gorusmeyle ilgili puanlama yapmasi isteniyor. Musterinin belki de hatirlamadigi bu gorusme icin verdigi oznel puanlar; calisanin primine yine onemli bir oranda yansitiliyor.

Musteri memnuniyetini bu denli umursuyor gorunen Global; nedense sadece calisanlarinin primlerini hesaplarken musteri lehine bir harekette bulunuyor. Eger “musteri her zaman haklidir” diyorlarsa; turkcell’in odeme tarifelerini ucuzlatmak, gsm operatorlerinin daha adil bir fiyatlama yapmasini saglamak ya da internet paketlerinde ucuzluga gitmek gibi daha etkili yontemleri kullanmalari gerekir. Tabiki musterinin bu taleplerine kulaklarini tikayan sirket yoneticileri, calisani sikayet eden bir musteriyi sonuna kadar dinlemeyi tercih ediyor.

Performans olculerini kim belirliyor?
calisanlarin hayatlarini bu kadar etkileyen performans degerlendirmesinin olculeri, calisanlara sorulmadan belirleniyor.Takim liderleri, kendi performans kriterlerini belirleyebilirken en altta calisan musteri temsilcilerinin bu performans olcumlerine hicbir etkisi olamiyor. “Astigim astik kestigim kestik” patronlar, bu degerlendirmelere itiraz edenlere de asla taviz vermiyor. cunku onlar; her zaman kendilerine muhtac olundugunu, mevcut duzenlemelerin calisanlar icin zaten bir lutuf oldugunu ve bunun otesine gecmeye gerek olmadigini dusunuyorlar. Bir karsi cikis ya da catlak ses olabilecegini akillarina getirmiyorlar.

isten cikarilma; nam-i diger istifaya zorlanma
cagri merkezi calisanlarinin isten cikarilmasi durumunda ; ‘neden’ isten cikarildiklarini irdeledigimizde genellikle ‘nedensiz’ yere isten cikarildiklari gercegiyle karsilasiyoruz.

Genel olarak butun cagri merkezi taseronlarinda oldugu gibi, Global cagri merkezlerinde de , calisanlarin vardiya sistemine gore calisiyor olmasi ve ucret basina saat almalari esnek ve guvencesiz kosullarda calismalarinin zeminini halihazirda yaratiyor. ote yandan; sirket yoneticileri, sozlesme sartlarindan ucret ve sigorta kosullarina kadar her konuda; calisanin is guvencesinden mumkun oldugunca yoksun kalmasi icin caba harciyor. Karsi cikisi olan veya hakkini arayan calisanlar, once aba altindan sopa gosterilerek sonra dogrudan tehdit edilerek engelleniyor, susturuluyor.

Global cagri merkezlerinde siklikla; performans dusuklugu bahanesiyle keyfi olarak isten cikarilma durumuna rastliyoruz. Bu isten cikarilmalar; tazminattan ve davalardan kurtulma yontemi olarak ‘zorla istifa ettirme’ seklinde olabilecegi gibi, is akdini feshetme ve fakat tazminatini odememe, is akdini feshetme ama hak kazandigi primlerini odememe gibi farkli sekillerde tezahur edebiliyor: