Çağrı Merkezlerinde Taşeronlaştırma

74 krizi sonrasında ortaya çıkan ve neoliberalizm olarak adlandırılan ekonomi politikalarının çalışma hayatında yarattığı en önemli değişimlerden birisi, fordist üretim biçiminin tamamen olmasa da yer yer tasfiyesi ve bu tasfiye durumunun taşeronlaşma olarak tanımlanagelen bir olguya yol açmasıdır.

Fordist üretim biçiminde tek bir alanda, sabit bir talebe dayalı ve kütlesel şekilde yapılan üretim; neoliberal ekonomi politikalarının uygulanmaya başladığı dönemde parçalanmış, bir metanın farklı parçaları farklı işliklerde üretilir olmaya başlamıştır. Bu sayede özellikle de emek maliyetlerinde önemli düşüş sağlanmıştır.

Emeğin üzerindeki baskının daha yoğun ve saatlik ücretlerin daha düşük olduğu, sigortasız ve sendikasız işçi kitlelerinin ve bu işçi kitlelerinin herhangi bir rahatsızlığında hemen yerine ikame ettirilecek yedek işsiz ordusunun bulunduğu coğrafyalara kayan üretim sayesinde sermaye sınıfı artıdeğeri yoğunlaştırmayı başarmıştır.

Bu eksende üretim işçi sınıfının daha az örgütlü olduğu geç kapitalistleşmiş ülkelere kaymış, bu ülkelerdeki daha küçük çaplı işletmeler uluslararasılaşmış büyük şirketlere meta ve hizmet satar durumuna gelmişlerdir. Taşeron olma durumunun sürmesi için şirkete satılan veya şirket için üretilen hizmetin bedelinin düşük olması gerekmekte ve de bu düşük maliyetin en önemli kalemi olarak da emek maliyetinin düşürülmesi önem kazanmaktadır.

Sonuç dünyaya yayılmış bir taşeron ağı ve bu taşeron ağının işçi sınıfı üzerindeki geniş tahakkümüdür. İşçi sınıfının kapitalizmin üretim açısından parçalanmış, partikülarize olmuş ama artıdeğer birikimi bakımından neredeyse merkezileşen yapısı karşısında sigortasızlığa, sendikasızlığa, düşük ücretler ve kötü çalışma koşullarına karşı mücadele vermesi bir zorunluluk halini almaktadır.

Bu eksende taşeronlaşma denilen olgunun tartışılması ve olumsuz taraflarının dökümünün yapılması zorunludur; fakat bu tartışma esnasında taşeronlaşma kavramsallaştırmasının farklı işkollarında farklı  türden sonuçları anlamlandırmak için ne kadar işlevsel olduğunu sorgulamak da gerekmektedir.

Çağrı merkezi sektörü açısından bakıldığında firma ürettiği malın gerektirdiği çağrı merkezi hizmetini başka bir firmaya verirken taşeronlaştırmaktadır, fakat bu durum tersi yönde çağrı merkezi hizmeti veren şirket için taşeronlaşmak şöyle bir dursun tam tersine merkezileşmek anlamına gelmektedir.

Sektörün büyümesiyle orantılı bir şekilde birbirleriyle rekabet halinde büyüyen belli başlı çağrı merkezi şirketi ortaya çıkmıştır. Bu şirketler farklı büyüklüklerdeki ve sektörlerdeki firmalara sadece çağrı merkezi hizmeti sunmakta ve sadece çağrı merkezi hizmeti sunma konusunda uzmanlaşmaktadırlar. Bu sayede çağrı merkezi sektöründe on yıl öncesinde daha sık gördüğümüz oldukça küçük çağrı merkezleri veya şirket bünyesindeki küçük çağrı merkezi departmanları yerine büyük bir binada benzer teknik ekipmanı kullanan, hizmet verdiği firmayla fiziksel olarak bir ilişkisi bulunmayan, çalışanlarını müşterisi olduğu farklı firmaların beklentilerine göre eğiten ve hizmet verdiren çağrı merkezi şirketleri ortaya çıkmıştır.

Çağrı merkezlerinin bu yöndeki evrimi çağrı merkezlerinde örgütlenmeyi önüne koyan bir emek çalışması için yeni fırsatlar sunmaktadır. Öyle ki bu işliklerde taşeronlaşmanın yarattığı “parçalanma” durumunun tersi yönde, fordist anlayışla şekillenen fabrikalarda olduğu gibi bir yapı ortaya çıkmaktadır. Bu noktada taşeronlaşma olgusunun meta üretimi ile uğraşan sektörlerde dağıtıcı; çağrı merkezi gibi hizmet üreten alanlarda da bir çeşit kümeleşmeye yol açtığı vurgulanmalıdır.

Çağrı merkezi çalışanlarının örgütlülük düzeyinin düşüklüğü göz önünde bulundurulduğunda, yapılması gerekenin sermayenin çağrı merkezi üzerinden birikiminin yarattığı kümeleşmeyi olumlu şekilde kullanmak olduğu aşikardır.

Yapılması gereken sektörün genelinde önemli bir paya sahip olan bu çağrı merkezi fabrikalarında işyeri özörgütlülükleri yaratıp, bu özörgütlülükleri sendikalaştırmak ve toplu sözleşme hakkını elde etmektir.

Benzer Yazılar:

1. Sömürünün “Teknolojik” Hali: Çağrı Merkezleri
2. Hindistan’dan Türkiye’ye Çağrı Merkezleri
3. Çağrı Merkezi Çalışanıyım; Alın Terime, Ücretime Sahip Çıkıyorum!
4. Engelliyim, Çağrı Merkezi Çalışanıyım, Haklarıma Sahip Çıkıyorum!

Kategori:: İşliklerde Gündem

Etiketler: çağrı merkezi, sendika, taşeron, taşeronlaştırma