Çağrı merkezi çalışanı kadınlar olarak iş yaşamında pek çok sorunla karşılaşıyoruz. Bu sorunların üstesinden gelebilmenin ilk koşulu haklarımıza sahip çıkmaktır. Şimdi kısaca haklarımız hakkında bilgi sahibi olalım.

Hamilelik ve doğum sonrasında ne kadar iznim var?

Hamileyken ya da yeni doğum yaptığımda gece çalışmak zorunda mıyım?

Peki çalışma koşullarına ilişkin bir düzenleme var mı?

Kadın işçilerin gece vardiyasında çalıştırılmalarına ilişkin ayrı bir düzenleme var mı?

İşyerinde cinsel taciz nedir?

Cinsel taciz, tacize uğrayan kadın için nasıl zorluklar yaratır?

Cinsel tacize geniş bir dizi istenmeyen cinsel hareket eşlik eder. Bunlardan bir kısmını şöyle sıralayabiliriz:

Yasalarda cinsel tacize ilişkin bir düzenleme var mı?

Hamilelik ve doğum sonrasında ne kadar iznim var?

Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı hafta izni vardır. Çoğul gebelik halinde de doğumdan önceki sekiz haftalık süreye iki hafta daha eklenir. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir. Ayrıca hamilelik süresince kadın işçiye periyodik kontroller için ücretli izin verilmek zorundadır. İsteği halinde kadın işçiye, on altı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde on sekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.

Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.

İş hukukuna göre çocuk emziren kadın işçiler günde 7.5 saatten fazla çalıştırılamazlar.

Hamileyken ya da yeni doğum yaptığımda gece çalışmak zorunda mıyım?

Hamile kadın işçiler hamilelikleri süresince istemezlerse; yeni doğum yapmış işçiler doğumu izleyen sekiz haftalık süre boyunca, emziren işçiler doğumu izleyen altı ay boyunca gece çalıştırılamazlar. Hekim raporu ile bu süreler uzatılabilir.

Peki çalışma koşullarına ilişkin bir düzenleme var mı?

Hamile kadın işçinin sigarasız ve dumansız bir ortamda gerekli aralıklarla oturarak veya rahatça uzanacak şekilde uygun şartlarda çalışması sağlanmalıdır. Hamile, yeni doğum yapmış ve emziren işçilerin mümkün olduğunca oturarak çalışması sağlanmalıdır. Bu sağlanamıyorsa ara dinlenmeleri ihtiyacına göre daha sık düzenlenmelidir. Uzun süreli çalışmalar ve ekip çalışmaları kadın işçinin sık tuvalete gitme durumu ihtiyacına göre düzenlenmelidir.

• Enfeksiyon riskine karşı işyerinde gerekli hijyen şartları sağlanmalıdır.

• İş stresinin önüne geçmek için çalışma koşulları, çalışma saatleri, müşterilerle ilişkileri, işini kaybetme korkusu gibi stres faktörlerinden koruyucu önlemler alınmalıdır.

• Çalışma hızı ve işteki yoğunluk, kadın işçinin önerileri doğrultusunda uygun hale getirilmelidir.

• Hamile işçinin ani darbelere, sarsıntıya, uzun süreli titreşime maruz kalacağı işlerde çalıştırılmaları yasaktır.

• Hamile işçinin kişisel koruyucular kullansa dahi, seksen desilbelden daha az gürültülü yerde çalışması sağlanır. Gürültü seviyesinin düşürülememesi durumunda işçinin yeri değiştirilmelidir.

• İşyerinde kadın işçinin soğuk, sıcak ve yüksek basınçtan dolayı sağlık riski yaratmayacak koşullarda çalıştırılması gereklidir.

Kadın işçilerin gece vardiyasında çalıştırılmalarına ilişkin ayrı bir düzenleme var mı?

Gece vardiyası, belirtilen gece çalışma sürelerini kapsayan ve yedi buçuk saati geçmeyen çalışma zamanını ifade eder.

Belediye sınırları dışındaki her türlü işyeri işverenleri ile belediye sınırları içinde olmakla beraber, posta değişim saatlerinde alışılmış araçlarla gidip gelme zorluğu bulunan işyeri işverenleri, gece vardiyalarında çalıştıracakları kadın işçileri, sağlayacakları uygun araçlarla ikametgahlarına en yakın merkezden işyerine götürüp getirmekle yükümlüdür.

Kadın işçilerin, gece vardiyalarında çalıştırılabilmeleri için, işe başlamadan önce işyeri hekimi, işyeri ortak sağlık birimi, işçi sağlığı dispanserleri, bunların bulunmadığı yerlerde sırasıyla en yakın Sosyal Sigortalar Kurumu, sağlık ocağı, hükümet veya belediye doktorlarına muayene ettirilerek, çalışmalarına engel bir durumun olmadığına dair sağlık raporlarının alınması şarttır. Bu işçilerin muayeneleri her altı ayda bir tekrarlanır.

Evli olan kadın işçinin kocası da işin vardiyalar halinde yürütüldüğü aynı veya ayrı bir işyerinde çalışıyor ise, kadın işçinin isteği üzerine, gece çalıştırılması, kocasının çalıştığı gece vardiyasına rastlamayacak şekilde düzenlenir. Aynı işyerinde çalışan karı kocanın aynı gece vardiyasında çalışma istekleri, işverence, olanak oranında karşılanır.

İşyerinde cinsel taciz nedir?

Tekrar edilen ve istenmeyen, sözle, görsel malzemeyle, vücut hareketleriyle veya jestlerle gerçekleştirilen her yaklaşım, cinsel bakımdan küçümseyici her beyan, cinsel ayrım güden her söz cinsel tacizdir.

Cinsel taciz, yaşı, medeni durumu, fiziksel görünüşü, geçmişi veya mesleki konumu ne olursa olsun tüm kadınların yaşayabileceği bir durumdur.

İş yerinde kadın ve erkeklerin geleneksel rol ayrımının sürmesi, cinsel tacizin kalıcılığına katkıda bulunur.

Kişiler konumlarını, yetkilerini ve güçlerini kötüye kullanarak, öteki işçileri yıldırmak veya korkutmak suretiyle cinsel tacizde bulunur. Cinsel tacizde bulunan bu kişiler, çalışma arkadaşları, yakın denetçiler, yöneticiler veya müşteriler olabilir.

Cinsel taciz, tacize uğrayan kadın için nasıl zorluklar yaratır?

• Tacize uğrayan kadında birçok psikolojik rahatsızlık oluşabilir.

• Cinsel taciz bir kadının tacizle karşılaşmaktansa işini bırakmasına yol açabilir.

• Kadın işinden atılabilir veya terfi şansını yitirebilir.

• Tacize uğrayan kadına çoğu zaman hatalı olan oymuş gibi davranılır.

• İşsizliğin yüksek olduğu zamanlarda pek çok kadın maruz kaldığı cinsel taciz nedeniyle işten ayrılmayı göze alamayabilir.

Cinsel tacize geniş bir dizi istenmeyen cinsel hareket eşlik eder. Bunlardan bir kısmını şöyle sıralayabiliriz:

• Fiziksel temas, dokunma veya elleme,

• Dış görünüş hakkında imalı ve hoş olmayan sözler, şakalar ve yorumlar, açık sözlü sarkıntılık,

• Sırnaşma ve davet etme,

• Cinsel yaklaşımlı talepler,

• Fiziksel sarkıntılık.

Yasalarda cinsel tacize ilişkin bir düzenleme var mı?

Cinsel taciz, Türk Ceza Kanunu’nun “Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar” bölümündeki 105. madde ile suç kapsamındadır:

“(1) bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikâyeti üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına veya adlî para cezasına hükmolunur.

(2) bu fiiller, hiyerarşi veya hizmet ilişkisinden kaynaklanan nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle ya da aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlendiği takdirde, yukarıdaki fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu fiil nedeniyle mağdur, işi terk etmek mecburiyetinde kalmış ise, verilecek ceza bir yıldan az olamaz.”

4857 sayılı İş Kanunu’na göre;

• İş arkadaşı tarafından tacize uğrayan kişi, durumu işverene bildirir ancak sonuç alamazsa ya da

• Tacizci işverenin kendisi ise, iş sözleşmesini fesh etme hakkına sahiptir. Bu haklı bir fesih olduğundan kıdem  tazminatı her koşulda talep edilmelidir. İhbar tazminatının talep edilmesi mümkündür.

Yaşanan cinsel taciz karşısında yasalara başvurmak bir çözüm olsa da en az onun kadar ve belki daha da etkili bir çözüm de tacizciyi teşhir etmektir.

Tacizcinin içinde bulunduğu çevrede olayın bilinirliğini sağlamak ve tacizcinin imajını zedelemek sonrası için de göz korkutucu olur.

Tabi bu aynı zamanda tacize maruz kalacak diğer kişileri de uyarmak anlamına gelir. Bunu yaparken tacize uğrayanın teşhir edilmemesi çok önemlidir.

Benzer Yazılar:

1. Engelliyim, Çağrı Merkezi Çalışanıyım, Haklarıma Sahip Çıkıyorum!
2. Çağrı Merkezi Çalışanıyım, Sağlık Haklarıma Sahip Çıkıyorum!
3. Çağrı Merkezi Çalışanıyım; Alın Terime, Ücretime Sahip Çıkıyorum!

DiSK Kadın İşçiler Komisyonu, 2 aydır direnişlerini sürdüren Sinter Metal işçilerini ziyaret etti. DiSK üyesi kadınlar ve Sinter işçileri, Dudullu Organize Sanayi Bölgesi’ndeki Sinter Metal fabrikası önünde bir basın açıklaması.

DiSK Kadin Komisyonu adina Nebile Irmak bir basın açıklaması yaptı.

Nebile Irmak yaptığı açıklamada, krizin derinleşmesinin, dünya genelinde ve Türkiye’de ırkçı, milliyetçi, gerici ve cinsiyetçi eğilimleri yükselttiğini ve kadınların krizin bir numaralı mağdurları olduğunu vurguladı. Irmak, başbakan’ın kadınlardan üç çocuk doğurma talebinin altında, kadınları işten çıkartıp eve hapsetmenin yattığını belirtti.

Irmak, ‘Evi asıl geçindiren erkektir.’ anlayışının, kadınları toplumsal yaşamda bugünkünden de daha geri bir noktaya düşüreceğini, kadınları yoksulluk ve şiddetle baş başa bırakacağını belirtti.

Krizin, Yoksulluğun ve Savaşların Bedelini Ödemeyecegiz!

DiSK’li kadınlar, işten çıkartmaların ve ücretsiz izin uygulamasının yasaklanmasını, çalışma süresinin kısaltılmasını, cinsiyetçi istihdam politikalarına son verilmesini talep etti. DİSK’li kadınlar eşit ise eşit ücret taleplerini sloganlarla dile getirdi.

Eylemde, Sinter direnişinde bulunan 20 kadın işçinin yanında, Desa işçisi Emine Arslan ve ATV grevindeki kadın işçiler de selamlandı, 8 Mart eylemine çağrı yapıldı.

Benzer Yazılar:

1. Ekonomi Küçülüyor Öfke Büyüyor
2. Kadınım, Çağrı Merkezi Çalışanıyım, Haklarıma Sahip Çıkıyorum

İnsan kaynakları sitelerinin en popülerlerinden biri olan yenibiris.com sitesinin dergisi Yenibiris Dünyası, ocak-şubat şayisinin dosya konusunu ‘ofiste cinsel taciz’ olarak belirledi. Bu kendince iddialı çıkısıyla yeni bir çığır açtığını ilan eden Yenibiris Dünyası dergisinin çıkmazına, insan kaynakları ideolojisinin gözünden cinsel tacize ve “sizin de ananız bacınız var” argümanının modifikasyonuna hep beraber göz atalım, istedik.

Yenibiris Dunyasi’nin, ocak-subat sayisina dair yazilan yorumlara ve dergiyi hazirlayanlarin kendilerine dair iddialarina baktigimizda, Yenibiris Dunyasi’nin yeni bir soz soyleme, el atilmamis konulari irdeleme gibi misyonlarla yola ciktigini goruyoruz. Dergi, basin bultenlerinde kendini tariflerken, “Yenibiris Dunyasi Dergisi, calisanlari yakindan ilgilendiren konulari yuksek sesle dile getirmeye devam ediyor.” diyor. Son sayisinda kapaktan verdigi, ‘yuksek sesle cinsel taciz’ basligi da bu savi dogrular nitelikte.

Peki Yenibiris Dunyasi’nin cikardigi Yuksek Ses, Kimin?

Is aramak icin sitede saatlerce vakit gecirip, yuzlerce basvuru yapip sadece birkac gorusmeye gidebilen ve nihayet cagri merkezinde is bulabilen yeni mezunlarin mi,

is bulduktan sonra bile, gecinemeyen, her daim is aramak zorunda olan eksik istihdam magdurlarinin mi,

mulakat asamasina bile gelemeden elenen, issizler ve geleceksiz birakilmislar ordusunun mu,

yoksa sahibinin mi?

Sahibinin sesi haykiriyor, “birakin o kizi, hepimizin anasi, bacisi var…”

Yazinin baslangicinda, yurtdisinda yapilan bir arastirmada, erkeklerin %66’sinin ‘isyerinde cinsel taciz abartiliyor mu’ sorusuna ‘evet’ cevabi verdigini ogreniyoruz. Bu inkarci zihniyetin karsisinda, Yenibiris Dunyasi dergisi yuksek sesle ‘cinsel taciz vardir’ diyor.

Yazinin devaminda; isyerinde karsilasilan taciz karsisinda, bunu onlemek isteyen kurumlarin ne yapmalari gerektigi uzerine yorumlar yazilmis. Ancak; bu yorumlar, yurtdisinda bir isletme enstitusunun baskaninin yorumlari olunca ‘bilimsel’ gercekler olarak sunulmus.

yenibiris.com’un bilimselligi, kariyer menusu altina ‘astroloji’ sayfasinin konulmasiyla; burclara gore is arama zamanlarinin ayarlanmasiyla rengini vermisti. Sag olsunlar, son kuramlariyla beraber bilimsellik konusunda herhangi bir tereddut birakmadilar.

Yenibiris Dunyasi’na Gore Cinsel Taciz Yapilmamalidir, cunku Cinsel Taciz Bolucudur

Yenibiris Dunyasi, bilincli olarak su dusunceyi olusturur ve surdurur: ‘Biz onlara(tacizcilere) karsiyiz’. Bugunun isyerinde boyle bir dusunceye hicbir sekilde yer yoktur. Bugun, isverenlerin ve calisanlarin yuz yuze geldikleri yuksek rekabet ortaminda bir “takim” iliskisi sarttir.

Cinsel tacizi su sekilde onleyebiliriz: Eger M/W/D testini hatirlarsak; eger davranisimizin cinsel taciz olarak algilanip algilanmayacagindan emin degilsek, kendimize sunu sormaliyiz; “Eger odada ailemden biri olsa davranisim degisir miydi? Ya da bu yaptigim hareket anneme/karima/kiz kardesime yapilsa tepkim nasil olurdu?”

Ofisteki taciz vakalarina yonelik suclamalarin neredeyse tamami kadinlar tarafindan erkeklere yonlendirilmis olsa da, cinsel tacizin kadin tarafindan erkege de ya da ayni cinsten birine de yapilabilecegini hatirlatan Yenibiris Dunyasi, bir sonraki cumlede hayatimda ilk defa duydugum bir testi herkese hatirlamasini salik veriyor. En nihayetinde ise ofisteki taciz vakalarinin onune gecmek icin butun erkekleri karsisina alip yuksek sesle soruyor, ‘bu yaptigim hareket anneme/karima/kiz kardesime yapilsa tepkim nasil olurdu?”

Yenibiris Dunyasi erkeklerin, is arkadaslarini bacilari gibi gormesi halinde sorunun cozulecegini vurguluyor. Oysa ki sorunun kokleri, o erkegin bacisiyla kurdugu iliskiye kadar uzaniyor. Erkek tacizinin azalmasi, erkeklerin is arkadaslarini bacilari gibi koruyup kollamasiyla degil, erkeklerin ailelerinin kadinlarina saygi duymalariyla mumkun.

Bu sahiplenme; ‘ana, baci, kardas’ soylemi uzerinden hali hazirda yurutuluyor. Bu zihniyetin karsisinda durmak yerine yine erkegi; kadinin sahibi, bekcisi, sorumlusu olarak atamayi oneren zihniyet, erkeklere tacizcin annesine, karisina yapilmasi halinde kendisinin asagilanacagini hatirlatiliyor. Bu yolla tacizin onlenemeyecegini; aksine tacizi yeniden ureten bir kisir donguye soktugunu gormek gerek.

“Sizin de Baciniz Var” Kalkani, Tacizcinin Eline Koz Veriyor

Genelde, taciz eden erkek; annesinin veya karisinin tacize maruz kalan kadinla ayni pozisyonda olmadigini iddia eder. Yani tacizi, zihnisel bir oyunla, tipki bugun yasalarda yapildigi gibi , ‘haksiz tahrik’e baglayip; kendi sucunu hafifletir.

2008’e girerken Taksim’de turistleri taciz edenlere sorsaniz; onlarin da benzer gerekceleri, one surdugunu gorursunuz. Yilbasinda kameralarin gozu onunde taciz eden bu kisilere 57 YTL ceza verildi. Caydirici olmakla tacizi cesaretlendirmek, iki secenek olarak ortada duruyor. Tercih, genelde cesaretlendirmekten yana kullaniliyor.

Bagir, Herkes Duydun

Tacizi onlemek icin, kadinlari tacizin karsisinda cesaretle durmaya cagirmak yerine, erkekleri yatistirmayi oneren, tacize ugrayan kadinin magduriyetini degil de, isyerindeki ‘takim ruhu’ nun bozulmasini sorun eden insan kaynaklari yayinlari, cozumun degil reklamin pesindedir.

Cinsel tacizi onlemek icin; en basta kadinlarin, ugradiklari tacizin kabul edilebilir bir tarafinin olamayacagini, sucun tamaminin tacizcide oldugunu gormeleri, tacize ugramanin utanilacak, gizlenecek bir tarafi olmadigini bilmeleri gerekir.

Tacize ugrayanin sorunu kendinde aramasi, utanmasi, caresizlikten oturu kendini suclamasi; ya da hic bir sey yokmus gibi davranmasi, tacizciyi kuvvetlendirir. Tacizi ortadan kaldirmak icin tacizciyi teshir etmek gerekir.

Yine Yeni Yeniden, Mor Igne

1987 yilinda, corum’da bir bosanma davasinda hakim, siddete ugradigi icin bosanmak isteyen uc cocuklu kadinin talebini “kadinin karnindan sipayi, sirtindan sopayi eksik etmeyeceksin” diyerek reddedince, kadinlar tepkilerini Mor Igne kampanyasi orgutleyerek gostermisti.

20 yil once kadinlarin cinsel tacize karsi yaptiklari mor igne kampanyasi, 2008 yilina girerken Taksim’de turist kadinlara yapilan taciz uzerine, yeniden sokaklara tasindi.

Ocak ayindan bu yana 3 ay boyunca Cuma aksamlari Taksim’de stand acan feminist kadinlar, tipki 20 yil oncesinde oldugu gibi, mor igne dagitip kadinlari tacizin karsisinda cesaretle durmaya cagirdi.

1987’nin 2 Kasim’inda, sehir hatlari vapurunun guvertesinde Mor Igne Kampanyasi’nin bildirisini okuyan feminist kadinin dedigi gibi,

“simdi size, harika bir urun tanitmak istiyorum. Elimde gordugunuz bu igne, paslanmaz celikten olup, nikel-krom alasimli olup, 7 cm. uzunlugundadir. uzerinde bulunan mor kurdele, tum giysilerinizle birlikte kullanabileceginiz bir aksesuar gorunumundedir. Bu sik aksesuarin ayni zamanda size sarkintilik edenlere karsi savunmanizda bir arac oldugunu simdi size gosterecegiz. hareket su… hic acimadan batirin, korkmaniza gerek yok, tetanoz yapmaz.bu igne, mor igne kampanyasi’nin bir urunudur. kampanya grubumuz kadinlarindan meydana gelmis olup, elle, sozle, gozle yapilan sarkintiliga karsi etkin ve kalici onlemler gelistirmeyi amaclamaktadir. sarkintiliga karsi cikmak isteyen butun kadinlari, “mor igne kampanyasi”na katilmaya cagiriyoruz.”

Ilgili linkler: http://www.yenibirisdunyasi.com/

Benzer yazı yok.

Hamile kadın işçilerin çalıştırılmalarında dikkat edilmesi gereken hususlar ile doğum ve süt izinlerini kullandırılmalarının usul ve esasları İş ve Sosyal Sigortalar Kanunlarında belirlenmiştir. İşverenler hamile kadın işçileri yasaların öngördüğü şekilde çalıştırmak zorundadır. Aksi takdirde haklarında idari para cezası uygulanmaktadır.

İş kanunu hamile kadın işçilere,

• Doğum öncesinde ve sonrasında 8 er hafta süre ile ücretsiz izin verilmesini,
• İkiz gebelik halinde doğum öncesi ücretsiz izninin 10 hafta süre ile kullandırılmasını,
• Hekim tarafından sakıncalı görülmemesi ve kadın sigortalının talep etmesi halinde doğum öncesi iznini 3 haftaya kadar kullandırılarak, kullanmadığı doğum öncesi izin sürelerini doğum sonrası iznine ilave ederek kullandırmasını,
• Sağlık durumlarının gerektirmesi halinde hekim raporu ile izin doğum öncesi ve sonrası izin sürelerinin uzatılmasını,
• Hamilelik süresince periyodik kontrol için ücretli izin verilmesini,
• Kadın işçinin isteği halinde doğum sonrası izninin bittiği tarihten itibaren 6 aya kadar ücretsiz izin verilmesini,
• Hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde ücretlerinden herhangi bir kesinti yapılmaksızın daha hafif işlerde çalıştırılmasın,
• Çocuğunun bir yaşını doldurmasına kadar kendisinin istediği bölüntüde ve saatlerde kullanmak üzere günde bir buçuk saat süreyle süt izni verilmesini öngörmüştür. (4857 sayılı İK md.74)

Sosyal Sigortalar Kanununda ise hamile kadın sigortalının doğum öncesi izninin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde 120 gün analık sigortası primi ödemiş olması ve doğum öncesi ve sonrası izin sürelerinde çalışmaması koşulu ile bu süreler için geçici iş göremezlik ödeneği verilmesini hüküm altına almıştır. Görülüyor ki kadın işçi analık halinde korunmuştur.

Doğum İznini Kullandırma

Doğum öncesi ve sonrası ücretsiz izin, hamile kadın işçiye kanunla verilmiş bir haktır. Kadın işçinin analığı halinde bu hakkını kullanması için hekimden rapor alması gerekmediği gibi işverenin onay vermesi de söz konusu değildir. Hamile kadın işçi kanunda belirtilen süre kadar doğum öncesi ve sonrası ücretsiz iznini işverene bilgi vererek kullanma yetkisine sahiptir.

Önemli olan;

• Kadın işçinin hamile olması,
• Doğumdan 8 hafta önce, çoğul gebelik halinde 10 hafta önce ücretsiz izine başlamasıdır.

Hamile kadının yaptığı işin özelliği veya sağlık nedenleri, doğum öncesi ve sonrası ücretsiz iznini daha uzun süreli kullanmasını gerektiriyorsa fazladan kullanacağı bu süreler için hekim raporu gerekmektedir. Kanunda öngörülen süre kadar kullanılacak doğum öncesi ve sonrası izinler için hekim raporu gerekli değildir.

Hekimin raporunun gerekli olduğu diğer bir husus ise hamile kadın işçinin doğum öncesi iznini daha az süre ile kullanıp eksik kullandığı bu süreleri doğum sonrası iznine ilave etmek istediği durumlarda söz konusudur.

Yasa koyucu hamile kadın işçiye sağlık durumuna mani bir halin olmadığını hekim raporu ile belgelemesi ve talepte bulunması koşulları ile doğum öncesi iznini üç hafta süre ile kullanıp eksik kullandığı bu süreleri doğum sonrası iznine ilave etme hakkını tanımıştır.

Bu hakkın kullanılması da işverenin onayına bağlı değildir. Hekimin uygun görmesi yeterlidir. Örneğin hamile kadın işçinin, çoğul gebeliği halinde kullanacağı doğum öncesi ücretsiz izin süresi on haftadır. Hekim tarafından doğum öncesi iznini dört hafta kullanmasında sağlık yönünden sakınca olmadığı onaylandığı taktirde, hamile kadın işçi ister ise doğum öncesi ücretsiz iznini dört hafta kullanıp, kullanmadığı altı haftalık süreyi doğum sonrasına ilave ederek doğum sonrası iznini ondört hafta olarak kullanabilecektir.Bunun için işverenin onay vermesi gerekmemektedir.

Hamile kadının doğum izinlerini kullanmasına işverenin müdahale etmesi Yasal olarak mümkün değildir. Ancak doğumun erken gerçekleştiği durumlarda kullanılmayan doğum öncesi izin sürelerinin doğum sonrası izine ilave edilmesi olanaksızdır. Doğumun hesaplanan tarihten önce gerçekleşmesi nedeniyle kullanılmayan doğum öncesi izin süreleri yanacaktır.

Doğum sonrası ücretsiz izin hakkı sona eren kadın işçi ister ise doğum sonrası izin hakkının sona erdiği tarihten itibaren 6 ay süre ile ücretsiz izin kullanma hakkına da sahiptir Kadın işçinin talebi halinde işveren 6 aya kadar ücretsiz izin vermek zorundadır. Ancak bu şekilde kullanılan ücretsiz izin süresi yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmayacaktır.

Hamile Kadının Çalıştırılması

Periyodik kontrol ve süt izni hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde hamile kadın işçinin sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılması zorunludur. Aksi takdirde hamile kadın işçinin işinin özelliğinden dolayı olumsuz etkilenmesi, buna bağlı olarak sağlığının bozulması hallerinde işveren işçisini bünyece uygun işte çalıştırmamasından dolayı sorumlu olacaktır.

Bu durumda işveren hakkında İş Kanunu yönünden idari para cezası uygulanacağı gibi, hamile kadın işçi bünyece uygun işte çalıştırmama nedeniyle hastalanmış ise Sosyal Sigortalar Kanunu açısından da kurum hamile kadın işçinin hastalığı nedeniyle yaptığı tedavi masraflarını işverenden isteme hakkına sahip olacaktır.

Ayrıca bünyece uygun işte çalıştırılmadığı için maddi ve manevi zarara uğrayan kadın işçinin işvereni hakkında zararlarını giderme davası açması da mümkün olabilecektir.

İş kanununda işverenin kadın işçisine hamilelik süresince periyodik kontrollerini yaptırmak üzere ücretli izin vermesi de ön görülmüştür.

İşveren, hamile kadın işçisine, gerek Sosyal Sigortalar Kanunu uyarınca gebelik muayenesini yaptırması gerekse hekimin hamileliği ile ilgili olarak gerekli gördüğü periyodik kontrollerini yaptırması için ücretli izin vermek zorundadır. Hamile kadın işçinin periyodik muayene yaptırdığı süreler için ücretlerinden herhangi bir kesinti yapılması mümkün değildir. (4958 sayılı İK. Md. 74)

İş Kanunu kadın işçiye doğumdan sonra çocuğunun bir yaşını doldurmasına kadar her gün için bir buçuk saat süre ile süt iznini kullanmasına da olanak sağlamıştır.

Günlük bir buçuk saatlik süt izninin kaç bölümde ve hangi saatlerde kullanacağı kadın işçinin tercihine bağlıdır. İşverenin buna müdahalesi söz konusu değildir. Kadın işçi bir yıl süre ile kullanacağı günlük bir buçuk saatlik süt iznini nasıl kullanacaksa bunu belirleyerek işverene bildirmek zorundadır. İşveren süt iznini kadın işçi tarafından belirlendiği şekilde kullandırmak zorundadır.

Doğum İzninin Sosyal Sigortalar Kanunu Bakımından Uygulanması

Doğum öncesi ve sonrası ücretsiz izin süreleri İş Kanunu ile hamile kadın işçiye sağlanmış bir hak olduğundan bu izinleri kullanması için kurum hekiminden rapor alması gerekmemektedir. Bu nedenle doğum öncesi sonrası ücretsiz iznini kullanan kadın sigortalıya bu sürelere ilişkin geçici iş göremezlik ödeneklerinin verilmesi için kurum hekimi tarafından verilmiş rapor aranmaz. Hamile kadın işçinin doğum öncesi ve sonrası sürelerde çalışmadığının işveren tarafından bildirilmesi yeterlidir. Ancak hamile kadın işçinin kullandığı doğum öncesi veya sonrası izin süreleri İş Kanununda ön görülen sürelerden daha uzun sürmüş ise fazla olan bu süreler için kurum hekiminden rapor alınması zorunludur.

Aksi taktirde hamile kadın işçinin,

• Kanunda belirtilen süreler kadar doğum öncesi ve sonrası ücretsiz izinini kullandığı, çalışmadığı işverence kuruma bildirilmiş,
• Doğum öncesi izninin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde 120 gün analık sigortası primi ödemiş olduğu tespit edilmiş ise; kurumu geçici iş göremezlik ödeneğini vermek zorundadır.

Celal TOZAN TÜRK-İŞ Sosyal Güvenlik Danışmanı

http://www.hukuki.net/hukuk/index.php?article=396

Benzer Yazılar:

1. Kadınım, Çağrı Merkezi Çalışanıyım, Haklarıma Sahip Çıkıyorum
2. DiSK’li Kadinlar, 8 Mart Etkinliklerine Başladi